Social Icons

twitterfacebookgoogle pluslinkedinrss feedemail

Nieuw boek met verhalen over Balgoy en de Balgoyse minse


Een nieuw Balgoys boek, mijn schrijversdebuut. De titel is "Boeren, burgers en buitenlui - verhalen over Balgoy en de Balgoyse minse". De titel van het boek is een verwijzing naar het thema van Open Monumenten Dag 2017: “Boeren, burgers en buitenlui”. Net als met het OMD-thema, ligt de nadruk van het boek ook sterk op mensen en hun onderlinge economische en culturele relaties. De korte verhalen hebben betrekking op de leefbaarheid van de kleine leefgemeenschap Balgoy en zijn voorbeelden voor zowel de geboren en getogen Balgoyenaren als voor nieuwe inwoners. Het verbindt de Balgoyse en Keentse mensen met het landschap, werk, culturele leven en de bebouwing.


Als je in Balgoy gaat wonen en wilt meer te weten komen over de Balgoyse geschiedenis, dan krijg je al snel het advies om eens een boek van Wim Verhoeven of Ries van Haren te lezen. Die boeken hebben ook mede mijn interesse voor de Balgoyse geschiedenis gewekt. De boeken van Wim Verhoeven bevatten veel relevante informatie en foto’s en zijn bovendien doorspekt van anekdotes en Balgoyse overlevering, waardoor ze heel prettig lezen. Naast Wim Verhoeven heeft ook Ries van Haren zijn sporen verdiend met zijn visie in verhaal en dichtvorm op met name het Balgoyse en Keentse agrarische leven. Ries schrijft op zijn eigen Balgoyse wijze gedichten en verhalen met veel nostalgie en zeker ook maatschappelijke betrokkenheid. Heel veel overlevering van Balgoyse mensen is door Wim en Ries op papier gezet.
Drie generaties Jans in Balgoy
We moeten nooit ophouden met deze overlevering! Het verbindt de mensen in het dorp en bevordert daardoor de leefbaarheid en sociale cohesie. Het nieuwe boek is een bescheiden poging om mijn bijdrage te leveren aan die overlevering. Een nieuwe tijd kent nieuwe vormen en ik heb de afgelopen jaren geprobeerd om middels website van Pagus Balgoye, facebook, QR-codes en deze weblog een stukje verhaal van het Balgoy toen en nu te vertellen. Wel op mijn manier, met veel feitelijke informatie uit documenten die in archieven zijn bewaard gebleven. Een deel van die informatie is terug te vinden in het nieuwe boek, bijvoorbeeld het verhaal over de familie Jans. Generaties terug al boer in Mill en via Escharen in Balgoy terecht gekomen. Of hoe "de Valken" aan het begin van de 20e eeuw in Balgoy kwamen wonen. Ook verhalen over kasteel, maaskanalisatie, veerpont, school aan de Hoeveweg en dorpshuis zijn gebundeld in het 124 pagina's tellende boek.
School aan de Hoeveweg

Interesse in het boek? 
De boekpresentatie is:

zondag 3 september bij de Oude Toren

van 11.00 - 16.00 uur


Programma:
11.00 uur Opening expositie
13.30 uur Boekpresentatie en uitreiking eerste exemplaren
13.45 uur Boekverkoop
16.00 uur Sluiting
Harmonie Kunst en Vriendschap zal de activiteiten muzikaal opluisteren

In de periode tot en op 3 september kunnen mensen het boek bestellen/kopen voor €12,50 en daarna is het te koop voor €15,00. Inschrijven/bestellen kan bij de secretaris en de penningmeester van Pagus Balgoye en bij mij en de bestelde exemplaren zijn op 3 september af te halen bij de Oude Toren tegen contante betaling van €12,50.  Na 3 september zijn voor die datum bestelde boeken bij bovengenoemde mensen op te halen tegen contante betaling van €12,50. Als mensen na 3 september boeken bestellen/kopen (of boeken die dan worden aangeboden bij activiteiten van Pagus Balgoye), dan kosten die €15,00.

Zondag 3 september is het in Balgoy Open Monumenten Dag. Dit is een week eerder dan in de rest van Nederland, maar in het weekend van 9 en 10 september is het Balgoyse kermis. Behalve de boekpresentatie zal er in de Oude Toren ook een expositie zijn die aansluit bij het OMD thema en bij de inhoud van het boek. Harmonie Kunst en Vriendschap zal de activiteiten bij de Oude Toren muzikaal komen opluisteren.

Zoals hierboven al gezegd is het thema voor Open Monumentendag 2017: ‘Boeren, burgers en buitenlui’. De nadruk ligt hiermee sterk op mensen en op hun onderlinge economische en culturele relaties. Het thema verbindt stadsbewoners, plattelandsbewoners en mensen met een rondtrekkend bestaan, en het verbindt uiteenlopende historische perioden met het heden.
‘Boeren, burgers en buitenlui’, dat was van oudsher de uitroep waarmee de stadsomroeper de aandacht van het publiek trok. Met die drie begrippen was in feite iedereen genoemd: de bewoners van stad en land plus rondtrekkende mensen zonder vaste woonplaats. Het thema wijst op hun onderlinge relaties, en dus op voedsel, grondstoffen, handel, vervoer, communicatie, markten, kermissen en volksvermaak. Het is verbonden met talloze gebouwen, monumenten en andere objecten: van boerderijen, melkfabrieken, werkplaatsen, tolhuizen, tuinderscomplexen en molens via markten, waaggebouwen, pakhuizen en winkels tot buitenplaatsen, waterstaatcomplexen en bierbrouwerijen. Het is een thema met talloze aanknopingspunten en een rijk assortiment aan bijzondere monumenten en verhalen die tijdens de Open Monumentendag kunnen worden beleefd en die in Balgoy zijn gebundeld in een nieuw boek.

Boek "Boeren, burgers en buitenlui" bestellen:
secretaris Pagus Balgoye: tel. 024 - 6425560 e-mail: secretaris@pagusbalgoye.nl of info@pagusbalgoye.nl
penningmeester Pagus Balgoye: penningmeester@pagusbalgoye.nl
Piet van Erp: balgoysemins@gmail.com

Op pad met Mariken van Nieumeghen

Mariken van Nieumeghen (ook bekend als Mariken van Nimwegen) is een mirakelspel uit de Lage Landen, daterend van het begin van de 16de eeuw. De auteur is niet bekend.
Mariken en Moenen
Ik denk dat er weinig mensen zijn in deze omgeving die niet van Mariken hebben gehoord. Maar ken je ook het verhaal? Om te beginnen was Mariken van Nieumeghen, bijgenaamd Emmeken, geen historische figuur, maar de hoofdpersoon uit een laat-middeleeuwse legende, de hoofdpersoon uit het mirakelspel. Mariken woont bij haar oom Ghijsbrecht in een dorp buiten Nijmegen. Op een dag stuurt haar oom haar naar de stad om inkopen te doen. Daarmee begint het avontuur voor Mariken. In de stad spreekt Moenen haar aan. Mariken gaat met hem mee en verlaat Nijmegen, maar ze weet niet dat Moenen de duivel is. In het verhaal reist ze met Moenen, de duivel, van Nijmegen via Den Bosch naar Antwerpen. Daar brengen ze zeven jaar in zonden door. Gelukkig komt aan het eind alles toch nog goed. Emmeken wordt geplaagd door heimwee en keert met Moenen terug naar Nijmegen. Daar zien ze een stichtelijk wagenspel. Zij krijgt berouw en verbreekt met behulp van haar oom Ghijsbrecht en haar patrones, de heilige Maria, de banden met Moenen. Ze reist naar de aartsbisschop van Keulen en de paus in Rome, krijgt vergiffenis en treedt in Maastricht in het klooster.
Zoals gezegd is het verhaal van Mariken een laat-middeleeuwse legende, maar toch is de hele context van het verhaal gebaseerd op historische feiten. Bovendien is de samenstelling van het uiteindelijke gedrukte boekwerk erg complex geworden en bevat het elementen van verzen en proza van verschillende tijden, die vermengd zijn. Daarmee kan ook de geschiedenis van de hoofdpersoon misschien wel deels verweven zijn met feitelijke gegevens.
Het verhaal van Mariken speelt zich af op het eind van de 15de eeuw. Gezien de historische verwijzingen in de prozateksten zeker niet vóór 1471. Hertog Arnoud van Gelre werd in 1465 door zijn zoon Adolf in Grave gevangen genomen en 6 jaar lang in Buren vastgezet. Karel de Stoute beval in 1471 de zoon zijn vader vrij te laten. Mariken keerde terug naar Nijmegen 3 jaar na Arnouds bevrijding, dus in 1474 en leefde daarna nog 26 jaar, dus stierf in 1500.
Toen hertog Arnoud van Gelre gevangen werd genomen woonde op drie mijl afstand van Nijmegen een vrome priester, heer Ghijsbrecht. Bij hem woonde een knap meisje, Mariken, de dochter van zijn overleden zuster. Zij deed de huishouding voor haar oom. Ze zorgde goed en ijverig voor hem.
In het verhaal wordt verteld dat Ghijsbrecht in Venlo woont (vers 648-655), maar dat is ongeveer 60 km, dus ca. 12 uur gaans van Nijmegen.  De Hollands mijl in de middeleeuwen was ongeveer 1 uur gaans, dus ca. 5 km. Dit klopt niet met tekst op andere plekken in het verhaal. Op dri milen na Nieumeghen: vergelijk vers 16 twe groote milen en vers 54 ongeveer drie uren gaans. Bovendien is Venlo geen dorp (vers 84) en behoorde het tot een ander dekenaat en bisdom (nl. Luik) dan Nijmegen (Keulen) (vergelijk vers 1007, het proza na vers 1020 en de reis naar Keulen). Daarom stelde W.A.F. Janssen de mogelijkheid voor dat hier oorspronkelijk niet Venlo, maar ‘Balgoy’ zou zijn bedoeld. Balgoy behoorde tot het dekenaat Nijmegen en het bisdom Keulen en was ongeveer drie uur gaans van Nijmegen verwijderd (Leuv. Bijdr. 56 (1967), p. 22 en 35).
Marikenpad (www.marikenpad.nl)
Even rust in de buurt van
Galgenveld De Bolt in Velp
Hiermee wordt Mariken en haar verhaal verbonden met het dorp waar ik woon en leef en wordt het een stukje Balgoyse historie. Het begon allemaal vorig jaar toen ik door Mariken naar dorpshuis 't Ballegoyke werd gelokt. Vorige week werd ik getipt over een krantenartikel in het Brabants Dagblad van april: "Op pad met Frans en Mariken". Tilburger Frans Godfroy heeft de geschiedkundige wandeling van Mariken nageplozen en op een website www.marikenpad.nl in woord en beeld in kaart gebracht. Zonder er lang over hoeven na te denken, wist ik dit wil ik ook! Samen met Ans het Marikenpad lopen, ruim 150 km in 8 etappes.
Williebrordusputje in Heesch
Hetzelfde voelen als de honderdduizenden bodes, marskramers,  pelgrims, kunstenaars, geleerden, veroveraars en landverhuizers, die sinds oeroude tijden de vitale noordelijke verkeersader van het Hertogdom Brabant bereisden. De historische pleisterplaatsen, tolhuizen, kapellen en kathedralen ontdekken langs de route, en je over geven aan het schitterende landschap rond de vele tientallen kilometers zandpad die van de eeuwenoude verbinding bewaard zijn gebleven en je verbazen over wat er door menselijke hand soms van is gemaakt. Gisteren een van de etappes gelopen, ruim 20 km van Grave naar het Williebrordusputje in Heesch. Volg Ans en mij op Google Maps.


Bronnen: 

 

Totaal aantal bezoekers

Piet's Blog: Balgoyse mins v2.4.1

Volg mij per Email